ಪೀಠಿಕೆ: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿಗಳ ಕ್ರಾಂತಿ ಶುರುವಾದಾಗಿನಿಂದ ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಗೂಗಲ್ ಪೇ (Google Pay), ಫೋನ್ಪೇ (PhonePe), ಪೇಟಿಎಂ (Paytm) ನಂತಹ ಯುಪಿಐ (UPI) ಆ್ಯಪ್ಗಳಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಒಗ್ಗಿಹೋಗಿದ್ದೇವೆಂದರೆ, ಜೇಬಿನಲ್ಲಿ ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನೇ ಮರೆತಿದ್ದೇವೆ. ರಸ್ತೆ ಬದಿಯ ಟೀ ಅಂಗಡಿಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ದೊಡ್ಡ ಮಾಲ್ಗಳವರೆಗೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕ್ಯೂಆರ್ ಕೋಡ್ (QR Code) ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಮಾಡುವುದೇ ನಮ್ಮ ದಿನನಿತ್ಯದ ಅಭ್ಯಾಸವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (RBI) ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಬೃಹತ್ ಬದಲಾವಣೆ ತರಲು ‘ಇ-ರುಪಾಯಿ’ (e₹ – Digital Rupee) ಎಂಬ ಹೊಸ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದೆ.
ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಲ್ಲಿ ಮೂಡುವ ಮೊದಲ ಪ್ರಶ್ನೆ, “ನಮ್ಮ ಬಳಿ ಈಗಾಗಲೇ ಯುಪಿಐ ಇರುವಾಗ ಈ ಡಿಜಿಟಲ್ ರೂಪಾಯಿ ಏಕೆ ಬೇಕು? ಇವೆರಡರ ನಡುವೆ ಇರುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾದರೂ ಏನು?”. ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಇ-ರುಪಾಯಿ ಎಂದರೇನು, ಇದು ಯುಪಿಐಗಿಂತ ಹೇಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಇದು ಹೇಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಲಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸುಮಾರು 900 ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಸವಿವರವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸರಳ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸೋಣ.
ಇ-ರುಪಾಯಿ (e₹) ಅಥವಾ ಡಿಜಿಟಲ್ ರೂಪಾಯಿ ಎಂದರೇನು(e₹ – Digital Rupee)
ಇ-ರುಪಾಯಿ ಎಂಬುದು ನಿಮ್ಮ ಜೇಬಿನಲ್ಲಿರುವ ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳ ಅಪ್ಪಟ ‘ಡಿಜಿಟಲ್ ರೂಪ’. ತಾಂತ್ರಿಕ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ‘ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕರೆನ್ಸಿ’ (CBDC – Central Bank Digital Currency) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಇದನ್ನು ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯ ಮೂಲಕ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳೋಣ. ನಿಮ್ಮ ಜೇಬಿನಲ್ಲಿ 500 ರೂಪಾಯಿಯ ಕಾಗದದ ನೋಟು ಇದ್ದರೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಆರ್.ಬಿ.ಐ (RBI) ಗವರ್ನರ್ ಅವರ ಸಹಿ ಮತ್ತು ಗ್ಯಾರಂಟಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಅದು ನೈಜ ಹಣ (Legal Tender). ಅದೇ 500 ರೂಪಾಯಿ ನೋಟನ್ನು ನೀವು ಕಾಗದದ ಬದಲಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ಮೊಬೈಲ್ನಲ್ಲಿರುವ ‘ಡಿಜಿಟಲ್ ವಾಲೆಟ್ನಲ್ಲಿ’ (Digital Wallet) ಇಟ್ಟರೆ, ಅದೇ ಇ-ರುಪಾಯಿ. ಅಂದರೆ, ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸುವ ಬದಲು ಆರ್.ಬಿ.ಐ ನೇರವಾಗಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನಾಣ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ನೋಟುಗಳನ್ನು (Tokens) ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಬ್ಲಾಕ್ಚೈನ್ (Blockchain) ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಇ-ರುಪಾಯಿ ಮತ್ತು ಯುಪಿಐ ನಡುವಿನ ಪ್ರಮುಖ 7 ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು
ಈ ಎರಡು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಒಂದೇ ರೀತಿ ಕಂಡರೂ, ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಬಳಕೆಯ ಉದ್ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಜಗಜಾಂತರ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಹೊಂದಿವೆ:
1. ಹಣ ಮತ್ತು ಹಣದ ದಾರಿ (Currency vs Platform):
- ಯುಪಿಐ (UPI): ಯುಪಿಐ ಎಂಬುದು ಹಣವಲ್ಲ. ಅದೊಂದು ‘ಮಾರ್ಗ’ (Platform). ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿರುವ ನೈಜ ಹಣವನ್ನು ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲು ಬಳಸುವ ಒಂದು ಸೇತುವೆಯಷ್ಟೇ.
- ಇ-ರುಪಾಯಿ (e₹): ಇ-ರುಪಾಯಿ ಅಪ್ಪಟ ‘ಹಣ’. ಇದು ನಿಮ್ಮ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಯ ಹಣವಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ನೀವು ಎಟಿಎಂ (ATM) ನಿಂದ ನಗದು ಡ್ರಾ ಮಾಡಿ ಮೊಬೈಲ್ನಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಂತೆ.
2. ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆ ಮತ್ತು ಸರ್ವರ್ಗಳ ಪಾತ್ರ (Role of Intermediaries):
- ಯುಪಿಐ (UPI): ನೀವು ಒಂದು ಪೇಮೆಂಟ್ ಮಾಡಿದರೆ ನಿಮ್ಮ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಸ್ವೀಕರಿಸುವವರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮತ್ತು NPCI (ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪೇಮೆಂಟ್ಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ) ಸರ್ವರ್ಗಳು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಕು. ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ಸರ್ವರ್ ಡೌನ್ ಇದ್ದರೆ ಹಣ ಕಡಿತಗೊಂಡು ಪೇಮೆಂಟ್ ಫೇಲ್ ಆಗುತ್ತದೆ.
- ಇ-ರುಪಾಯಿ (e₹): ಇದು ವಾಲೆಟ್ನಿಂದ ವಾಲೆಟ್ಗೆ ನೇರವಾಗಿ (Peer-to-Peer) ಹೋಗುತ್ತದೆ. ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಮೊಬೈಲ್ನ ವಾಲೆಟ್ನಿಂದ ಅಂಗಡಿಯವರ ವಾಲೆಟ್ಗೆ ಇ-ರುಪಾಯಿ ಕಳುಹಿಸಿದಾಗ, ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸರ್ವರ್ಗಳು ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಪೇಮೆಂಟ್ ಫೇಲ್ ಆಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಶೂನ್ಯ.
3. ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಟೇಟ್ಮೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿತನ (Bank Statement & Privacy):
- ಯುಪಿಐ (UPI): ನೀವು 10 ರೂಪಾಯಿಗೆ ಟೀ ಕುಡಿದು ಯುಪಿಐ ಮಾಡಿದರೂ, ಆ ವಹಿವಾಟು ನಿಮ್ಮ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪಾಸ್ಬುಕ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಿಂಟ್ ಆಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಟೇಟ್ಮೆಂಟ್ ಅನಗತ್ಯ ವಹಿವಾಟುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿಹೋಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಿಮ್ಮ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಖರ್ಚಿನ ಮೇಲೂ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕಣ್ಣಿಡಬಹುದು.
- ಇ-ರುಪಾಯಿ (e₹)(e₹ – Digital Rupee): ನೀವು ಒಂದು ಬಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಯಿಂದ 2000 ರೂ. ಗಳನ್ನು ಇ-ರುಪಾಯಿ ವಾಲೆಟ್ಗೆ ಲೋಡ್ ಮಾಡಿದರೆ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಟೇಟ್ಮೆಂಟ್ನಲ್ಲಿ ಆ 2000 ರೂ. ನಮೂದಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಆ ವಾಲೆಟ್ನಿಂದ ನೀವು ಮಾಡುವ 10, 20 ರೂಪಾಯಿಯ ಸಣ್ಣ ಪಾವತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಮಾಹಿತಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ನಿಮ್ಮ ಜೇಬಿನಿಂದ ನಗದು ತೆಗೆದು ಕೊಟ್ಟಷ್ಟೇ ಅನಾಮಧೇಯತೆ (Anonymity) ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.
4. ಬಡ್ಡಿ (Interest Generation):
- ಯುಪಿಐ (UPI): ಯುಪಿಐಗೆ ಲಿಂಕ್ ಆಗಿರುವ ಹಣ ನಿಮ್ಮ ಸೇವಿಂಗ್ಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ, ಆ ಹಣಕ್ಕೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನಿಮಗೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ 2% ರಿಂದ 3% ಬಡ್ಡಿ ನೀಡುತ್ತದೆ.
- ಇ-ರುಪಾಯಿ (e₹): ಇ-ರುಪಾಯಿ ನಿಮ್ಮ ಜೇಬಿನಲ್ಲಿರುವ ನಗದು ಹಣದಂತೆಯೇ. ಇದು ವಾಲೆಟ್ನಲ್ಲಿ ಇರುವುದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಬಡ್ಡಿ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ.
5. ಆಫ್ಲೈನ್ ಪಾವತಿ (Offline Payments):
- ಯುಪಿಐ (UPI): ಯುಪಿಐ ವಹಿವಾಟು ಮಾಡಲು ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸಂಪರ್ಕ ಕಡ್ಡಾಯ (ಕೆಲವು ವಿಶಿಷ್ಟ USSD ಕೋಡ್ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ).
- ಇ-ರುಪಾಯಿ (e₹)(e₹ – Digital Rupee): ಆರ್.ಬಿ.ಐ ನ ಮುಂದಿನ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಇ-ರುಪಾಯಿಯನ್ನು ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ (Offline) ಬ್ಲೂಟೂತ್ ಅಥವಾ ಎನ್ಎಫ್ಸಿ (NFC) ಬಳಸಿ ಪಾವತಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಜಾರಿಗೆ ಬರಲಿದೆ.
6. ಹಣದ ಟೋಕನ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (Denominations):
- ಯುಪಿಐ (UPI): ನೀವು ನಿಖರವಾಗಿ ₹143.50 ಪಾವತಿಸಬಹುದು.
- ಇ-ರುಪಾಯಿ (e₹): ಇದು ಭೌತಿಕ ನೋಟುಗಳಂತೆಯೇ ಟೋಕನ್ ರೂಪದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ವಾಲೆಟ್ನಲ್ಲಿ ₹1, ₹2, ₹5, ₹10, ₹20, ₹50, ₹100, ₹500 ನಾಣ್ಯ ಮತ್ತು ನೋಟುಗಳ ಡಿಜಿಟಲ್ ರೂಪ (Graphics) ಇರುತ್ತದೆ. ನೀವು ಪಾವತಿಸುವಾಗ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಆರಿಸಿ ಕೊಡಬೇಕು.
7. ಕ್ರಿಪ್ಟೋಕರೆನ್ಸಿಯಿಂದ ಭಿನ್ನ (Not a Cryptocurrency):
- ಬಿಟ್ಕಾಯಿನ್ (Bitcoin) ನಂತಹ ಕ್ರಿಪ್ಟೋಕರೆನ್ಸಿಗಳು ಯಾವುದೇ ಸರ್ಕಾರದ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿರುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಮೌಲ್ಯ ಪ್ರತಿದಿನ ಏರಿಳಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಇ-ರುಪಾಯಿ ಆರ್.ಬಿ.ಐ ನಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಡಿಜಿಟಲ್ ರೂಪಾಯಿಯ ಬೆಲೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಒಂದು ಕಾಗದದ ರೂಪಾಯಿಗೆ ಸಮನಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಇ-ರುಪಾಯಿ ಆ್ಯಪ್ ಬಳಸುವುದು ಹೇಗೆ?(e₹ – Digital Rupee)
ಪ್ರಸ್ತುತ, ಈ ಯೋಜನೆಯು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ (Pilot Phase). ಆಯ್ದ ಕೆಲವು ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳು (ಉದಾ: SBI, ICICI, HDFC, Yes Bank, IDFC First Bank, Kotak Mahindra) ತಮ್ಮದೇ ಆದ ‘Digital Rupee App’ ಅನ್ನು ಪ್ಲೇ ಸ್ಟೋರ್ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿವೆ.
- ನಿಮ್ಮ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಒದಗಿಸಿರುವ ಡಿಜಿಟಲ್ ರುಪಾಯಿ ಆ್ಯಪ್ ಡೌನ್ಲೋಡ್ ಮಾಡಿ.
- ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಖ್ಯೆ ಪರಿಶೀಲನೆ (Verification) ಮಾಡಿ.
- ಯುಪಿಐ ಪಿನ್ (UPI PIN) ನಂತೆಯೇ ವಾಲೆಟ್ ಪಿನ್ ಸೆಟ್ ಮಾಡಿ.
- ನಿಮ್ಮ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಯಿಂದ ನಿಮಗೆ ಬೇಕಾದಷ್ಟು ಮೊತ್ತದ ‘ಟೋಕನ್’ (ಡಿಜಿಟಲ್ ನೋಟುಗಳನ್ನು) ವಾಲೆಟ್ಗೆ ಲೋಡ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಕ್ಯೂಆರ್ ಕೋಡ್ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಮಾಡಿ ಪಾವತಿ ಮಾಡಿ.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳಲಾಗುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (FAQs)
ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಇ-ರುಪಾಯಿ ಬಂದರೆ ಯುಪಿಐ ಬ್ಯಾನ್ ಆಗುತ್ತದಾ?
- ಉತ್ತರ: ಖಂಡಿತ ಇಲ್ಲ. ಇ-ರುಪಾಯಿ ಮತ್ತು ಯುಪಿಐ ಎರಡೂ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಯುಪಿಐ ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತದ ವರ್ಗಾವಣೆಗೆ ಮತ್ತು ಇ-ರುಪಾಯಿ ದಿನನಿತ್ಯದ ಸಣ್ಣ-ಪುಟ್ಟ ಖರ್ಚುಗಳಿಗೆ (Petty Cash) ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ಡಿಜಿಟಲ್ ರುಪಾಯಿ ಬಳಸಲು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆ ಕಡ್ಡಾಯವೇ?
- ಉತ್ತರ: ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆ ಮೂಲಕವೇ ವಾಲೆಟ್ಗೆ ಹಣ ತುಂಬಬೇಕು. ಆದರೆ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆ ಇಲ್ಲದವರೂ ಸಹ ಬೇರೆಯವರಿಂದ ಇ-ರುಪಾಯಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬರಬಹುದು.
ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ಡಿಜಿಟಲ್ ಕರೆನ್ಸಿಯಿಂದ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಆಗುವ ಲಾಭವೇನು?
- ಉತ್ತರ: ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಲು, ಸಾಗಿಸಲು ಮತ್ತು ಹರಿದ ನೋಟುಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸಾವಿರಾರು ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಖರ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಇ-ರುಪಾಯಿಯಿಂದ ಈ ಭಾರಿ ವೆಚ್ಚ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಹಣದ ಹರಿವಿನ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಧಿಸಬಹುದು.
ನಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಮತ್ತು ಎಚ್ಚರಿಕೆ (Our Honest Opinion & Warning)
ನಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯ: ನಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ‘ಡಿಜಿಟಲ್ ರುಪಾಯಿ’ (e₹) ಒಂದು ಗೇಮ್-ಚೇಂಜರ್ (Game-Changer) ಆಗಲಿದೆ ಎಂಬುದು ನಮ್ಮ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಅನಿಸಿಕೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಪೇಮೆಂಟ್ಗಳಿಂದ ನಮ್ಮ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪಾಸ್ಬುಕ್ ಭರ್ತಿಯಾಗುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಮತ್ತು ಯುಪಿಐ ಸರ್ವರ್ ಡೌನ್ ಆದಾಗ ಆಗುವ ಮುಜುಗರವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಇದೊಂದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ನಗದು ಹಣದ ಭವಿಷ್ಯದ ರೂಪವಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಇದನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಲಿದೆ.
ಎಚ್ಚರಿಕೆ (ವಂಚಕರಿಂದ ಎಚ್ಚರವಿರಲಿ):
- ನಕಲಿ ಆ್ಯಪ್ಗಳು (Fake Apps): ಪ್ಲೇ ಸ್ಟೋರ್ನಲ್ಲಿ ‘Digital Rupee’ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ನಕಲಿ ಆ್ಯಪ್ಗಳಿವೆ. ಕೇವಲ ನಿಮ್ಮ ಅಧಿಕೃತ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿರುವ ಆ್ಯಪ್ ಅನ್ನು ಮಾತ್ರ ಇನ್ಸ್ಟಾಲ್ ಮಾಡಿ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ‘e₹ by SBI’).
- ಲಿಂಕ್ಗಳನ್ನು ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಬೇಡಿ: “ನಿಮಗೆ 1000 ಡಿಜಿಟಲ್ ರೂಪಾಯಿ ರಿವಾರ್ಡ್ ಬಂದಿದೆ, ಈ ಲಿಂಕ್ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ” ಎಂದು ವಾಟ್ಸಾಪ್, ಟೆಲಿಗ್ರಾಮ್ ಅಥವಾ ಎಸ್ಎಂಎಸ್ ಮೂಲಕ ಬರುವ ಯಾವುದೇ ನಕಲಿ (Phishing) ಲಿಂಕ್ಗಳನ್ನು ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಬೇಡಿ.
- ಓಟಿಪಿ (OTP) ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬೇಡಿ: ಆರ್.ಬಿ.ಐ ಆಗಲಿ ಅಥವಾ ನಿಮ್ಮ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಗಲಿ ಎಂದಿಗೂ ಡಿಜಿಟಲ್ ರುಪಾಯಿ ಆಕ್ಟಿವೇಟ್ ಮಾಡಲು ಓಟಿಪಿ (OTP) ಅಥವಾ ಪಿನ್ (PIN) ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂತಹ ಕರೆಗಳು ಬಂದರೆ ತಕ್ಷಣ ಕಡಿತಗೊಳಿಸಿ. ಆನ್ಲೈನ್ ವಂಚನೆಗಳಿಂದ ಸದಾ ಎಚ್ಚರವಾಗಿರಿ!
RBI Official FAQs on Digital Rupee: https://www.rbi.org.in/commonman/english/scripts/FAQs.aspx?Id=3686 (ಇ-ರುಪಾಯಿ ಕುರಿತು ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ನ ಅಧಿಕೃತ ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳಲಾಗುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಮತ್ತು ಪೈಲಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳ ಪಟ್ಟಿ).
PIB Press Release (Launch of Retail Pilot): https://www.pib.gov.in/PressReleaseIframePage.aspx?PRID=1882883 (ಡಿಜಿಟಲ್ ರೂಪಾಯಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಚಾಲನೆಯ ಅಧಿಕೃತ ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರಕಟಣೆ).
ನಿಮ್ಮದೊಂದು ಉತ್ತರ