ಪೀಠಿಕೆ: ಇಂದಿನ ಡಿಜಿಟಲ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ಫೋನ್ ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ನಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನವನ್ನು ಎಷ್ಟು ಸುಲಭಗೊಳಿಸಿದೆಯೋ, ಅಷ್ಟೇ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿಯೂ ಮಾರ್ಪಡುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರತಿದಿನ ನಮ್ಮ ಮೊಬೈಲ್ಗೆ “ನಿಮ್ಮ ಕರೆಂಟ್ ಬಿಲ್ ಕಟ್ಟಿಲ್ಲ, ಇಂದೇ ಪವರ್ ಕಟ್ ಆಗುತ್ತದೆ”, “ಮನೆಯಿಂದಲೇ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ ದಿನಕ್ಕೆ 5000 ರೂ. ಸಂಪಾದಿಸಿ”, ಅಥವಾ “ನಿಮ್ಮ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಯ KYC ಅಪ್ಡೇಟ್ ಆಗಿಲ್ಲ” ಎಂಬೆಲ್ಲಾ ನಕಲಿ ವಾಟ್ಸಾಪ್ ಮೆಸೇಜ್ಗಳು ಮತ್ತು ಕರೆಗಳು ಬರುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತವೆ. ಇಂತಹ ವಂಚಕರಿಗೆ ಬ್ರೇಕ್ ಹಾಕಲು ಮತ್ತು ಸೈಬರ್ ಅಪರಾಧಗಳು ನಡೆಯುವ ಮೊದಲೇ ಅವುಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಇಲಾಖೆಯು (DoT) ‘ಸಂಚಾರ್ ಸಾಥಿ’ (Sanchar Saathi) ವೆಬ್ಸೈಟ್ನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ‘ಚಕ್ಷು’ (Chakshu) ಎಂಬ ಹೊಸ ಪೋರ್ಟಲ್ ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ. ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಚಕ್ಷು ಪೋರ್ಟಲ್ ಎಂದರೇನು, ಇದು ಹೇಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದರ ಮೂಲಕ ನಕಲಿ ಕರೆ/ಮೆಸೇಜ್ಗಳನ್ನು ರಿಪೋರ್ಟ್ ಮಾಡುವುದು ಹೇಗೆ ಎಂಬ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ತಿಳಿಯೋಣ.
‘ಚಕ್ಷು’ ಪೋರ್ಟಲ್ ಎಂದರೇನು? (What is Chakshu Portal?)
‘ಚಕ್ಷು’ (Chakshu) ಎಂದರೆ ಕಣ್ಣು ಎಂದರ್ಥ. ಹೆಸರಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆಯೇ ಸೈಬರ್ ವಂಚಕರ ಮೇಲೆ ನಿಗಾ ಇಡಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ತೆರೆದಿರುವ ‘ಮೂರನೇ ಕಣ್ಣು’ ಇದಾಗಿದೆ. ಇದು ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಇಲಾಖೆಯ (Department of Telecommunications) ‘ಸಂಚಾರ್ ಸಾಥಿ’ ವೆಬ್ಸೈಟ್ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಒಂದು ಸಿಟಿಜನ್-ಸೆಂಟ್ರಿಕ್ (ನಾಗರಿಕ ಕೇಂದ್ರಿತ) ಸೇವೆಯಾಗಿದೆ.
ಈ ಪೋರ್ಟಲ್ನ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವೆಂದರೆ, ಸೈಬರ್ ವಂಚಕರು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ಹಣ ದೋಚುವ ಮೊದಲೇ ಅವರ ಮೊಬೈಲ್ ನಂಬರ್ ಅಥವಾ ವಾಟ್ಸಾಪ್ ನಂಬರ್ ಅನ್ನು ರಿಪೋರ್ಟ್ ಮಾಡುವುದು. ಯಾರಾದರೂ ಅಪರಿಚಿತರು ನಕಲಿ ಲಿಂಕ್ ಕಳುಹಿಸಿ, ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಸೋಗಿನಲ್ಲಿ ಕರೆ ಮಾಡಿ ನಿಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿ ಅಥವಾ ಒಟಿಪಿ (OTP) ಕೇಳಿದರೆ, ನೀವು ತಕ್ಷಣವೇ ಆ ನಂಬರ್ ಅನ್ನು ‘ಚಕ್ಷು’ ಪೋರ್ಟಲ್ನಲ್ಲಿ ದೂರು ದಾಖಲಿಸಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ಇಲಾಖೆಯು ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿ, ಆ ವಂಚಕನ ನಂಬರ್ ಅನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಬ್ಲಾಕ್ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಚಕ್ಷು ಮತ್ತು ಸೈಬರ್ ಕ್ರೈಮ್ ಪೋರ್ಟಲ್ ನಡುವಿನ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯತ್ಯಾಸ
ಬಹಳಷ್ಟು ಜನರಿಗೆ ಸೈಬರ್ ಕ್ರೈಮ್ ಪೋರ್ಟಲ್ ಮತ್ತು ಚಕ್ಷು ಪೋರ್ಟಲ್ ನಡುವೆ ಗೊಂದಲವಿರುತ್ತದೆ. ಇವೆರಡರ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಮುಖ್ಯ:
- ಚಕ್ಷು ಪೋರ್ಟಲ್ (Chakshu): ಇದು ವಂಚನೆ ನಡೆಯುವ ಮೊದಲಿನ ಹಂತಕ್ಕಾಗಿ ಇದೆ. ಅಂದರೆ, ವಂಚಕರು ನಿಮಗೆ ಕರೆ ಅಥವಾ ಮೆಸೇಜ್ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ, ಆದರೆ ನೀವು ಅವರಿಗೆ ಹಣ ನೀಡಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ನಿಮ್ಮ ಖಾತೆಯಿಂದ ಹಣ ಕಡಿತಗೊಂಡಿಲ್ಲ. ಕೇವಲ ‘ವಂಚನೆಯ ಪ್ರಯತ್ನ’ ನಡೆದಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಅದನ್ನು ಚಕ್ಷು ಪೋರ್ಟಲ್ನಲ್ಲಿ ರಿಪೋರ್ಟ್ ಮಾಡಬೇಕು.
- ಸೈಬರ್ ಕ್ರೈಮ್ ಪೋರ್ಟಲ್ (Cyber Crime Portal – 1930): ಒಮ್ಮೆ ನೀವು ವಂಚಕರ ಮಾತು ಕೇಳಿ ಒಟಿಪಿ ಹೇಳಿ, ಅಥವಾ ನಕಲಿ ಲಿಂಕ್ ಒತ್ತಿ ನಿಮ್ಮ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಯಿಂದ ಹಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರೆ (Financial Loss), ಆಗ ನೀವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೈಬರ್ ಕ್ರೈಮ್ ಸಹಾಯವಾಣಿ ಸಂಖ್ಯೆ ‘1930’ ಗೆ ಕರೆ ಮಾಡಬೇಕು ಅಥವಾ
cybercrime.gov.inನಲ್ಲಿ ದೂರು ನೀಡಬೇಕು.
ಚಕ್ಷು ಪೋರ್ಟಲ್ನಲ್ಲಿ ಯಾವ ರೀತಿಯ ವಂಚನೆಗಳನ್ನು ರಿಪೋರ್ಟ್ ಮಾಡಬಹುದು?
ಈ ಕೆಳಗಿನ ಯಾವುದೇ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನಿಮಗೆ ಅನುಮಾನಾಸ್ಪದ ಕರೆ, ಎಸ್ಎಂಎಸ್ (SMS) ಅಥವಾ ವಾಟ್ಸಾಪ್ ಮೆಸೇಜ್ ಬಂದರೆ ನೀವು ದೂರು ನೀಡಬಹುದು:
- ಬ್ಯಾಂಕ್ / KYC ಅಪ್ಡೇಟ್: ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆ, ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್, ಪೇಟಿಎಂ ಅಥವಾ ಇಪಿಎಫ್ (EPF) ಖಾತೆಗಳ ಕೆವೈಸಿ ಅಪ್ಡೇಟ್ ಮಾಡದಿದ್ದರೆ ಖಾತೆ ಬ್ಲಾಕ್ ಆಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಬೆದರಿಕೆ ಕರೆಗಳು.
- ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಸೋಗು: ಸಿಬಿಐ (CBI), ಪೊಲೀಸ್, ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ ಅಥವಾ ಟೆಲಿಕಾಂ ಇಲಾಖೆಯ ಅಧಿಕಾರಿ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡು ಬೆದರಿಸುವುದು (ಉದಾ: ನಿಮ್ಮ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಡ್ರಗ್ಸ್ ಪಾರ್ಸೆಲ್ ಬಂದಿದೆ ಎಂಬ ಸ್ಕ್ಯಾಮ್).
- ಸೆಕ್ಸ್ಟಾರ್ಷನ್ (Sextortion): ಅಪರಿಚಿತ ವಾಟ್ಸಾಪ್ ವಿಡಿಯೋ ಕಾಲ್ ಮಾಡಿ, ಅಶ್ಲೀಲ ವಿಡಿಯೋ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಹಣಕ್ಕಾಗಿ ಬ್ಲಾಕ್ಮೇಲ್ ಮಾಡುವುದು.
- ವರ್ಕ್ ಫ್ರಮ್ ಹೋಮ್ / ಲಾಟರಿ ವಂಚನೆ: ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಕುಳಿತು ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ವಿಡಿಯೋ ಲೈಕ್ ಮಾಡಿ ಹಣ ಗಳಿಸಿ ಎಂಬ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು, ಅಥವಾ ಲಾಟರಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದೀರಿ ಎಂಬ ಮೆಸೇಜ್ಗಳು.
- ಸಂಬಂಧಿಕರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ವಂಚನೆ: ನಿಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತರು ಅಥವಾ ಸಂಬಂಧಿಕರ ವಾಟ್ಸಾಪ್ ಡಿಪಿ (DP) ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು, “ನಾನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿದ್ದೇನೆ, ತಕ್ಷಣ ಹಣ ಕಳುಹಿಸು” ಎಂದು ಮೆಸೇಜ್ ಮಾಡುವುದು.
ಚಕ್ಷು ಪೋರ್ಟಲ್ನಲ್ಲಿ ದೂರು ದಾಖಲಿಸುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಧಾನ (Step-by-Step Guide)
ಯಾವುದೇ ಆಪ್ ಇನ್ಸ್ಟಾಲ್ ಮಾಡದೆ, ನಿಮ್ಮ ಮೊಬೈಲ್ ಬ್ರೌಸರ್ ಮೂಲಕವೇ ಉಚಿತವಾಗಿ ದೂರು ದಾಖಲಿಸಬಹುದು. ಈ ಕೆಳಗಿನ ಹಂತಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ:
- ಹಂತ 1: ಮೊದಲಿಗೆ ನಿಮ್ಮ ಮೊಬೈಲ್ ಅಥವಾ ಲ್ಯಾಪ್ಟಾಪ್ನಲ್ಲಿ
sancharsaathi.gov.inಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್ಸೈಟ್ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ. - ಹಂತ 2: ವೆಬ್ಸೈಟ್ನ ಮುಖಪುಟದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಕೆಳಗೆ ಸ್ಕ್ರಾಲ್ ಮಾಡಿದರೆ, ‘Citizen Centric Services’ ವಿಭಾಗ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ‘Chakshu – Report Suspected Fraud Communication’ ಎಂಬ ಆಯ್ಕೆಯ ಮೇಲೆ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ.
- ಹಂತ 3: ಹೊಸ ಪುಟ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಓದಿ ‘Continue for Reporting’ ಮೇಲೆ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ.
- ಹಂತ 4 (ವಂಚನೆಯ ವಿವರಗಳು): * ನಿಮಗೆ ವಂಚನೆಯ ಸಂದೇಶ ಯಾವ ಮಾಧ್ಯಮದ ಮೂಲಕ ಬಂತು (Call, SMS, ಅಥವಾ WhatsApp) ಎಂಬುದನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿ.
- ವಂಚನೆಯ ವರ್ಗವನ್ನು (Category) ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿ (ಉದಾ: KYC, Sextortion, Fake Job ಇತ್ಯಾದಿ).
- ವಂಚಕ ಕಳುಹಿಸಿದ ಮೆಸೇಜ್ ಅಥವಾ ವಾಟ್ಸಾಪ್ ನಂಬರ್ನ ಸ್ಕ್ರೀನ್ಶಾಟ್ (Screenshot) ಅಪ್ಲೋಡ್ ಮಾಡಿ (ಇದು ಕಡ್ಡಾಯ).
- ವಂಚಕನ ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಖ್ಯೆ, ಕರೆ/ಮೆಸೇಜ್ ಬಂದ ದಿನಾಂಕ ಮತ್ತು ಸಮಯವನ್ನು ನಮೂದಿಸಿ.
- ಏನಾಯಿತು ಎಂಬುದನ್ನು 500 ಅಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಬರೆಯಿರಿ.
- ಹಂತ 5 (ನಿಮ್ಮ ವಿವರಗಳು): ಕೊನೆಯದಾಗಿ, ನಿಮ್ಮ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ನಮೂದಿಸಿ. ಕ್ಯಾಪ್ಚಾ (Captcha) ಕೋಡ್ ಟೈಪ್ ಮಾಡಿ ‘Verify with OTP’ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ. ನಿಮ್ಮ ಮೊಬೈಲ್ಗೆ ಬರುವ ಒಟಿಪಿಯನ್ನು ನಮೂದಿಸಿ ‘Submit’ ಮಾಡಿದರೆ, ನಿಮ್ಮ ದೂರು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ದಾಖಲಾಗುತ್ತದೆ.
ನಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಮತ್ತು ಎಚ್ಚರಿಕೆ (Our Honest Opinion & Warning)
ನಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯ: ದಿನೇ ದಿನೇ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿರುವ ಸೈಬರ್ ವಂಚನೆಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಇಲಾಖೆ ತಂದಿರುವ ‘ಚಕ್ಷು’ ಪೋರ್ಟಲ್ ಒಂದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮತ್ತು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಮೊದಲು ವಂಚಕರು ಹಣ ಎಗರಿಸುವವರೆಗೂ ನಾವು ಏನೂ ಮಾಡುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ, ನಕಲಿ ನಂಬರ್ಗಳನ್ನು ರಿಪೋರ್ಟ್ ಮಾಡಲು ಸೂಕ್ತ ವೇದಿಕೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಈಗ ಸಂಚಾರ್ ಸಾಥಿ ಪೋರ್ಟಲ್ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನೂ ಒಬ್ಬ ‘ಸೈಬರ್ ಸೈನಿಕ’ನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬಹುದು. ಇದು ಕೇವಲ ಸರ್ಕಾರದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಲ್ಲ, ನಮ್ಮ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯೂ ಹೌದು. ನಮಗೆ ಬರುವ ಅನುಮಾನಾಸ್ಪದ ಕರೆಗಳನ್ನು ನಾವು ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮಾಡದೆ ‘ಚಕ್ಷು’ ಪೋರ್ಟಲ್ನಲ್ಲಿ ರಿಪೋರ್ಟ್ ಮಾಡಿದರೆ, ಆ ವಂಚಕನ ನಂಬರ್ ಬ್ಲಾಕ್ ಆಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮುಗ್ಧರೊಬ್ಬರು ಹಣ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ತಪ್ಪುತ್ತದೆ.
ಎಚ್ಚರಿಕೆ (Cyber Security Warning):
- ಲಿಂಕ್ಗಳನ್ನು ಒತ್ತದಿರಿ: ವಾಟ್ಸಾಪ್ ಅಥವಾ ಎಸ್ಎಂಎಸ್ ಮೂಲಕ ಬರುವ ಯಾವುದೇ ಅಪರಿಚಿತ ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದ ಲಿಂಕ್ಗಳ (Blue Links) ಮೇಲೆ ಎಂದಿಗೂ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಬೇಡಿ.
- OTP ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬೇಡಿ: ಯಾವ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಧಿಕಾರಿಯೂ, ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಯೂ ಅಥವಾ ಟೆಲಿಕಾಂ ಕಂಪನಿಯವರೂ ನಿಮಗೆ ಕರೆ ಮಾಡಿ ಒಟಿಪಿ (OTP), ಪಿನ್ (PIN) ಅಥವಾ ಸಿವಿವಿ (CVV) ನಂಬರ್ ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾರೇ ಕೇಳಿದರೂ ನೀಡಬೇಡಿ.
- ವಿಡಿಯೋ ಕಾಲ್ ಎಚ್ಚರ: ಅಪರಿಚಿತ ನಂಬರ್ಗಳಿಂದ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರಾತ್ರಿ ವೇಳೆ ಬರುವ ವಾಟ್ಸಾಪ್ ವಿಡಿಯೋ ಕಾಲ್ಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಡಿ. ಇದು ಸೆಕ್ಸ್ಟಾರ್ಷನ್ (Sextortion) ವಂಚನೆಯ ಜಾಲವಾಗಿರಬಹುದು.
- ಒಂದು ವೇಳೆ ನೀವು ಈಗಾಗಲೇ ವಂಚನೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿ ಹಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಕೂಡಲೇ 1930 ಗೆ ಕರೆ ಮಾಡಿ ದೂರು ದಾಖಲಿಸಿ. ಸೈಬರ್ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯೇ ನಮ್ಮ ಅತಿದೊಡ್ಡ ರಕ್ಷಾಕವಚ.
ನಿಮ್ಮದೊಂದು ಉತ್ತರ